A A A

Mazurowski Wiktor

Мазуровский Виктор Викентьевич


Autor: Dmitrij S. Siewieriuchin Mazurowski Wiktor / Мазуровский Виктор Викентьевич (1859–1944), malarz batalista...
14.11.2018
stan artykułu kompletny
Mazurowski Wiktor
Mazurowski Wiktor / Мазуровский Виктор Викентьевич (1859–1944), malarz batalista.

Urodził się w 1859 r. w Warszawie. Był synem strażnika więziennego Wincentego Mazurowskiego i aktorki Józefy z Pogorzelskich (4 kwietnia 1824 – 4 listopada 1907), którzy pobrali się w 1849 r. w kościele św. Andrzeja. Matka malarza pochowana została na cmentarzu Powązkowskim (kw. 13, rz. 3, m. 5). Rozpoczął edukację artystyczną w warszawskiej Klasie Rysunkowej w pracowni Wojciecha Gersona (1831–1901). Utrzymywał kontakty z absolwentami tej szkoły, portrecistą i pejzażystą Kazimierzem Mordasewiczem (1859–1923) oraz Stefanem Bakałowiczem (1857–1947), z którymi spotkał się następnie w Petersburgu na tamtejszej Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych (ASP). W 1878 r. przyjechał nad Newę i jako wolny słuchacz dostał się na ASP, w 1879 r. został jej studentem. Uczył się w pracowni malarstwa batalistycznego Bogdana P. Willewaldego (1819–1903). W 1888 r. otrzymał wielki złoty medal i tytuł artysty 1 st. [классный художник 1-й степени] za obraz Атака кавалерийским разъездом черкесов у деревни Бела в 1877 году [Atak oddziału kawalerii na dom Czerkiesów we wsi Bela podczas wojny rosyjsko-tureckiej w 1877 roku] oraz roczne stypendium na wyjazd zagranicę. Zwiedził Paryż, Monachium, Włochy, Hiszpanię i kraje skandynawskie.

W latach 1890–1893, będąc stypendystą armii rosyjskiej, pracował jako malarz w różnych oddziałach armii rosyjskiej, w 1894 r. mieszkał już w Petersburgu i pracował nad płótnem Parada przed pałacem Zimowym („Kraj” 1894, nr 22). Zdobył sławę jako twórca scen batalistycznych z wojny rosyjsko-tureckiej 1877–1878 oraz bitew z epoki piotrowskiej i napoleońskiej (tj. Siemionowcy pod Lesną, Bohaterski czyn lejbgwardii pod Borodino w 1812 roku, Pożar Moskwy w 1812 roku). W latach 1904–1905 w czasie wojny rosyjsko-japońskiej został przydzielony do dywizjonu konnych zwiadowców Sztabu Naczelnego Dowódcy i stworzył obszerny cykl szkiców, obrazujących działania wojenne i życie codzienne wojska w Mandżurii. Seria ta składała się z ok. 70 prac (m.in. Atak Dagestańców pod Lindungou, Odwrót spod Mukdenu i Wilczy dół) i była zaprezentowana na wystawie w Petersburgu, a następnie, na życzenie Mikołaja II (1868–1918), który zakupił część prac, w Carskim Siole. Niektóre obrazy zostały na żądanie cara odtworzone w 1907 r. w „serwisie historycznym” petersburskiej Carskiej Fabryki Porcelany.

Mazurowski malował również sceny myśliwskie i widoki Petersburga. Od lat 80. XIX w. do początku XX w. uczestniczył w wystawach organizowanych przez petersburską ASP (1887–1890 [w 1897 r. pokazał obraz Epizod z bitwy pod Ostrołęką w r. 1831], 1894), grupę Независимые [Niezależni] oraz przez Petersburskie Stowarzyszenie Malarzy (PSM) (1895–1899, 1918). Miał indywidualne wystawy w warszawskiej Narodowej Galerii Sztuki Zachęta (1885 – obraz Dżokej, 1895, 1901, 1913, 1914, 1924), we Lwowie (1894), w Krakowie (1896) i Rydze (1988). Jego prace były reprodukowane na pocztówkach. W 1907 r. został jednym z założycieli petersburskiego Polskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. W tym samym roku namalował wiele obrazów poświęconych zamieszkom rewolucyjnym w Petersburgu i Warszawie, w tym pracę Очистка площади [Czystka na placu]. Obraz ten zwrócił uwagę cenzury i został skonfiskowany przez policję podczas wystawy PSM w Pasażu [Пассаж] na prosp. Newskim [Невский пр.] 48. Mazurowski należał również do działającego w latach 1908–1922 Petersburskiego/Piotrogrodzkiego Koła Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, które miało na celu inwentaryzację i ochronę polskiego dziedzictwa kulturowego w Rosji. Będąc jego aktywnym działaczem, zapisał kołu kolekcję polskich ubiorów historycznych. Zapewne ten właśnie zbiór w postaci 67 skrzyń z historycznymi mundurami, bronią i porcelaną przekazany został następnie do odrodzonej Polski.

Mieszkał na Wyspie Wasiljewskiej [Васильевский остров]. W latach 1896–1903 w książkach adresowych podawana jest 1. linia [1-я линия В.О.] 22, w latach zaś 1894, 1906–1913 w zaułek Sołowiewski [Соловьевский рер.] (obecnie ul. Riepina [Репина ул.]) 23, chodzi jednak o ten sam adres.

W 1911 r. ożenił się z pianistką Jadwigą Iwanowską (ur. 21 lutego 1789), córką Feliksa (1867–1944) i Amelii z Witanowskich. Po ślubie zamieszkali na prosp. Kronwierskim [Кронверкский пр.] 67. Jadwiga ukończyła Warszawski Instytut Muzyczny i jako uznana interpretatorka Chopina dużo koncertowała w Rosji i za granicą, grała w 208 miastach Chin, Indii oraz w Azji Południowo-Wschodniej. Wcześniej była żoną przyrodnika Stanisława Szczepana Zaleskiego (1858–1923), profesora chemii na Uniwersytecie Petersburskim i Wyższych Kusach Żeńskich, z którym miała córkę Janinę. Jej siostrą była Zofia (1887–1943), żona podróżnika i literata Ferdynanda Ossendowskiego (1876–1945), asystenta S. Zaleskiego.

Podczas I wojny światowej (1914–1917) Mazurowski był na froncie w charakterze malarza, stworzył wówczas ekspresyjne obrazy rosyjskiej kawalerii i piechoty, takie jak: Русская пехота в 1914 году [Piechota rosyjska w 1914 roku], Атака текинского полка австрийской пехоты в 1915 году [Atak dzikiej dywizji na piechotę austriacką w 1915 roku].

W 1917 r. wrócił do Piotrogrodu, gdzie do 1924 r. pracował jako kustosz i malarz w Muzeum Wojska (obecnie Wojskowo-Historyczne Muzeum Artylerii, Wojsk Inżynieryjnych i Łączności [Военно-исторический музей артиллерии, инженерных войск и войск связи]). Udzielał się nadal w PSM, któremu w 1917 r. sekretarzował. W dniach od 7 maja do 15 czerwca 1918 r. uczestniczył w charytatywnej Wystawie Dzieł Sztuki Artystów Polskich na rzecz stołecznych placówek edukacyjnych Polskiej Macierzy Szkolnej, zorganizowanej w pałacu Aniczkowskim [Аничков дворец] przy prosp. Newskim 39 przez Radę Zjazdów Polskich Organizacji Pomocy Ofiarom Wojny. Wystawiał tam wybór scen batalistycznych od czasów napoleońskich po toczącą się wojnę. W 1919 r. wziął udział w grupie ok. 300 artystów w Pierwszej Państwowej Wystawie Dzieł Sztuki zorganizowanej w Pałacu Zimowym.

W 1924 r. powrócił jako repatriant do Polski. W tym samym roku odbyła się jego indywidualna wystawa w Zachęcie, na której przedstawiono m.in. obrazy związane z wojną polsko-sowiecką 1919–1920.

W 1927 r. wyjechał do Włoch i do 1939 r. mieszkał w Rzymie, gdzie w budynku hospicjum św. Stanisława przy Via della Botteghe Oscure 15 miał pracownię. Od 1936 r. należał tam do Związku Artystów Polskich Kapitol, w którym działał również osiadły nad Tybrem S. Bakałowicz, w tym samym roku miał w Wiecznym Mieście wystawę indywidualną. Nadal malował historyczne obrazy batalistyczne, parady wojenne, jak również portrety i sceny rodzajowe. Wykonał też cykl pejzaży Tunisu.

W 1939 r. powrócił do Polski. Podczas powstania warszawskiego w czasie tzw. rzezi Ochoty został wraz z żoną zastrzelony 7 sierpnia 1944 r. przez żołnierzy 29. Dywizji SS Rosyjskiej Wyzwoleńczej Armii Ludowej (29. Waffen-Grenadier-Division der SS „RONA“). On sam zginął przy ul. Filtrowej 83, gdzie Mazurowscy mieszkali pod nr. 12, żona parę ulic dalej.

Prace Mazurowskiego znajdują się w kolekcjach wielu muzeów, w tym w petersburskich Państwowym Muzeum Rosyjskim i Wojskowo-Historycznym Muzeum Artylerii oraz Galerii Trietiakowskiej w Moskwie. W Polsce jego nieliczne obrazy znajdują się w zbiorach prywatnych.


(przekł. oryginalnego hasła Margarita Vladimirova)
Hasło po redakcji MCK, wersja oryginalna patrz: www.polskipetersburg.ru)

Bibliografia:
Д. Я. Северюхин, МАЗУРОВСКИЙ Виктор Викентьевич/ Mazurowski Wiktor, w: Искусство и архитектура Русского зарубежья, http://www.artrz.ru/menu/1804645939/1805312241.html [dostęp: 22 VIII 2017]; Z. Wilski, Mazurowska Józefa, w: Polski słownik biograficzny, Wrocław–Warszawa–Kraków 1975, t. 20, s. 321, 322 (bibliografia); U. Leszczyńska, Mazurowski Wiktor, w: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.). Malarze, rzeźbiarze, graficy, Warszawa 1993, t. 5, s. 457, 458 (bibliografia); Юбилейный справочник Императорской Академии художеств, 1764–1914. В 2-х ч., oprac. С. Н. Кондаков, Санкт-Петербург 1915, cz. 2, s. 118; K. Trawkowski, Zapoznana pianistka i batalista, „Ochotnik. Pismo Ośrodka Kultury Ochoty” 2008, nr 45 (12), s. 4; „Dziennik Narodowy” 1918, nr 189, 11 maja, s. 3 (Wystawa i Kiermasz na rzecz Polskiej Macierzy Szkolnej w pałacu Aniczkowskim); „Kraj” 1894, nr 22, 3/15 czerwca, s. 23; „Kuryer Literacko-Naukowy” (dodatek do „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”) 1928 nr 13, s. III–IV (G.L., Wiktor Mazurowski, fot.); „Tygodnik Illustrowany” 1908, nr 26, 27 czerwca, s. 518 (J. Obst, Batalista polski).

Galeria
Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszej witryny. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na twoim dysku zmień ustawienia przeglądarki
Akceptuję
Więcej informacji